درد انگشتان پا (متاتارسالژی): علت‌ها، علائم، تشخیص و جدیدترین روش‌های درمان

درد انگشتان پا چیست؟

درد انگشتان پا یا متاتارسالژی یکی از شایع‌ترین شکایت‌های مراجعین ارتوپدی و ارتوپدی فنی است. این اصطلاح به‌خودی‌خود یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانه‌ای از وارد شدن فشار، التهاب یا آسیب به ساختارهای جلوی پا (Metatarsal Heads) یا انگشتان است.

بیشترین درد معمولاً در زیر انگشت دوم و سوم حس می‌شود و بسیاری از بیماران درد را به صورت ایستادن روی سنگ‌ریزه یا سوزش تیرکشنده توصیف می‌کنند. این علائم ممکن است در یک پا یا هر دو پا دیده شود.

درد انگشتان پا نشانه چیست؟

درد زیر انگشتان پا می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات زیر باشد:

• التهاب بافت‌های نرم (متاتارسالژی)

• درگیری اعصاب بین انگشتان (نوروم مورتون)

• فشار بیش از حد روی سر استخوان‌های کف پا

• تغییرات ساختاری مانند انگشت چکشی، قوز شست یا قوس زیاد

• التهاب مفاصل (نقرس و آرتروز)

• آسیب‌های ناشی از راه رفتن یا ورزش زیاد

• مشکلات سیستمیک مانند دیابت و نوروپاتی

علت درد انگشتان پا

1. فشار بیش از حد روی پنجه پا

این شایع‌ترین علت درد است و معمولاً به دلیل موارد زیر ایجاد می‌شود:

• راه رفتن طولانی

• ایستادن طولانی

• پرش‌های مکرر (ورزش‌های HIIT، بسکتبال، والیبال)

• پوشیدن کفش پاشنه‌بلند

افزایش فشار مداوم باعث التهاب بافت‌های زیر انگشتان و در نهایت درد می‌شود.

2. کفش نامناسب

کفش‌هایی که ویژگی‌های زیر دارند ممکن است کفش نامناسبی باشند و باعث درد انگشتان پا شوند:

• پاشنه بلند

• پنجه باریک

• کفی نازک

• استاندارد نبودن قوس کف پا

• سایز کوچک

این کفش‌ها وزن بدن را به جلو منتقل کرده و فشار را روی متاتارس‌ها افزایش می‌دهند.

3. اضافه وزن

هر کیلوگرم اضافه وزن، فشار وارده به جلوی پا را چند برابر می‌کند. به همین دلیل چاقی یکی از قوی‌ترین عوامل ایجاد درد انگشتان پا و متاتارسالژی است.

4. التهاب یا آسیب تاندون آشیل

کوتاهی یا سفتی تاندون آشیل باعث انتقال فشار به جلو پا می‌شود. این موضوع در افراد با ساق سفت یا ورزشکاران بسیار شایع است.

5. نوروم مورتون

یک التهاب عصبی بین انگشتان (اغلب بین انگشت سوم و چهارم) است که علائمی مانند:

• سوزش

• تیر کشیدن

• بی‌حسی

• احساس برق‌گرفتگی

ایجاد می‌کند.

6. تغییر فرم انگشتان پا

• انگشت چکشی

• انگشت چنگالی

• انحراف شست پا (هالوکس والگوس)
  این اختلالات فشار غیرطبیعی به سر استخوان‌های کف پا وارد کرده و درد ایجاد می‌کنند.

7. بیماری‌های مفصلی و التهابی

• آرتروز

• رماتیسم مفصلی

• نقرس

این بیماری‌ها می‌توانند باعث التهاب مفاصل انگشتان و درد شدید شوند.

8. شکستگی‌های استرسی (Stress Fracture)

در ورزشکاران شایع است و در مراحل اولیه فقط با درد خفیف و تیرکشنده زیر انگشتان بروز می‌کند.

9. دیابت و نوروپاتی

درگیری اعصاب در اثر افزایش قند خون می‌تواند باعث:

• بی‌حسی

• سوزش

• درد تیرکشنده

• احساس سنگینی زیر انگشتان

شود.

علت تیر کشیدن انگشت پا

تیر کشیدن یا برق‌گرفتگی اغلب ناشی از:

• نوروم مورتون (شایع‌ترین)

• فشار کفش تنگ بر اعصاب

• التهاب اعصاب به دلیل دیابت

• کمبود ویتامین‌های گروه B

• فشار بیش از حد به اعصاب کف پا در ورزش

است.

علائم شایع درد انگشتان پا

• درد زیر انگشتان هنگام ایستادن یا راه رفتن

• سوزش یا داغی در پنجه

• احساس جسم خارجی یا سنگ زیر پا

• درد تیرکشنده به سمت انگشتان

• بی‌حسی در نوک انگشتان

• تشدید درد با کفش تنگ یا پاشنه‌بلند

• درد صبحگاهی هنگام برداشتن قدم اول

تشخیص درد انگشتان پا

پزشک برای تشخیص از موارد زیر استفاده می‌کند:

معاینه فیزیکی

• بررسی فشار نقاط دردناک

• ارزیابی ساختار پا

• تست عصبی

تصویربرداری

• رادیولوژی (X-Ray) برای بررسی شکستگی، آرتروز و تغییرات استخوانی

• سونوگرافی برای تشخیص نوروم مورتون

• MRI برای بررسی بافت نرم و التهاب‌های عمیق

• اسکن استخوان جهت شناسایی شکستگی‌های استرسی

آزمایش خون

در موارد مشکوک به نقرس، رماتیسم و دیابت انجام می‌شود.

درمان درد انگشتان پا

درمان‌ها به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم می‌شوند. معمولاً بیش از ۹۰٪ بیماران با درمان‌های غیرجراحی بهبود پیدا می‌کنند.

درمان‌های غیرجراحی (اولین انتخاب)

1. کفش استاندارد

ویژگی‌های مهم کفش مناسب برای درد انگشتان پا:

• پنجه پهن و جادار

• کفی نرم و ضربه‌گیر

• قوس پشتیبانی مناسب

• پاشنه ۲ تا ۳ سانتی (نه تخت، نه بلند)

• انعطاف‌پذیری مناسب

2. کفی و پد متاتارسالژی

استفاده از پد متاتارسال در جلوی پا باعث:

• توزیع فشار

• کاهش التهاب

• جلوگیری از تماس مستقیم وزن با سر استخوان‌ها

می‌شود.

کفی‌های طبی اسکن‌شده در موارد قوس زیاد یا صافی کف پا بسیار کمک‌کننده هستند.

3. استراحت و اصلاح فعالیت‌ها

• کاهش تمرینات جهشی

• اجتناب از ایستادن طولانی

• کاهش مسافت پیاده‌روی تا رفع التهاب

4. یخ‌درمانی

۱۵ دقیقه یخ‌درمانی، ۲–۳ بار در روز، التهاب را کاهش می‌دهد.

5. کشش عضلات ساق و تاندون آشیل

کوتاهی تاندون آشیل یک عامل مهم در افزایش فشار پنجه است.
کشش روزانه ۲ تا ۳ بار توصیه می‌شود.

6. داروهای ضدالتهاب (NSAIDs)

مانند ایبوپروفن یا ژلوفن
توجه: مصرف دارو باید تحت نظر پزشک باشد.

7. فیزیوتراپی

• لیزر درمانی

• شاک‌ویو (در بعضی موارد)

• تقویت عضلات اینترنسیک پا

8. تزریق کورتیکوستروئید (در موارد خاص)

فقط برای نوروم مورتون یا التهاب شدید
زیاده‌روی در تزریق می‌تواند خطرناک باشد.

درمان خانگی درد انگشت پا

درمان‌های ساده اما مؤثر:

✔ کمپرس سرد

✔ استراحت

✔ استفاده از پد سیلیکونی

✔ ماساژ ملایم با روغن زیتون یا نارگیل

✔ کشش روزانه کف پا و ساق

✔ تعویض کفش ناصحیح

✔ کاهش وزن در صورت اضافه وزن

درمان جراحی (تنها در موارد مقاوم)

در صورتی که ۳ تا ۶ ماه درمان غیرجراحی نتیجه نداد، روش‌های جراحی مانند:

• آزادسازی عصب

• اصلاح انگشت چکشی

• جراحی هالوکس والگوس

• استئوتومی برای توزیع فشار

ممکن است پیشنهاد شود.

سؤالات متداول (FAQ)

1. درد انگشتان پا بیشتر در کدام ناحیه ایجاد می‌شود؟

اغلب در زیر انگشت دوم و سوم و روی سر استخوان‌های متاتارسال.

2. آیا درد زیر انگشتان پا خطرناک است؟

در بیشتر موارد خیر، اما اگر با بی‌حسی، تورم شدید یا مشکل در راه رفتن همراه شود باید سریع بررسی شود.

3. علت تیر کشیدن انگشت پا چیست؟

شایع‌ترین علت نوروم مورتون است اما کمبود ویتامین B، دیابت و کفش تنگ نیز می‌توانند آن را ایجاد کنند.

4. بهترین درمان خانگی درد انگشت پا چیست؟

استفاده از پد یا کفی، یخ‌درمانی، کشش ساق پا و پوشیدن کفش استاندارد.

5. چگونه از درد انگشتان پا پیشگیری کنیم؟

با کاهش فشار روی پنجه، استفاده از کفش مناسب، کنترل وزن و انجام تمرین‌های کششی.

6. آیا کفی طبی در درمان درد انگشت پا مؤثر است؟

بله، کفی‌های طبی مخصوصاً مدل‌های اسکن‌شده یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی برای متاتارسالژی هستند.